یادداشت

مفهوم تاب آوری در بستر شهرها

اهمیت مفهوم تاب آوری با توجه افزایش مخاطرات روزمره زندگی بشر به خصوص در بستری به نام شهر که همواره در معرض تعداد بسیاری از این عوامل است، روز به روز بیشتر و قابل توجه تر می شود، شهرها به عنوان بستر حضور تعداد بسیاری از انسان ها، تبدیل به مجموعه هایی چند بعدی شده اند که دیگر نمی توان آن را با شاخص های واحدی مدیریت و ساماندهی کرد. از این حیث وجود تعاملات و ارتباطات مابین اشخاص و همچنین شهرهای مختلف تحت عنوان دیپلماسی شهری نیازمند مدیریتی یکپارچه و منسجم است.
چنانچه ذکر شد امروزه شهرها مجموعه هایی چند بعدی هستند و از این رو معضلات آنها نیز ابعاد بسیاری را در برمی گیرد که می توان به موارد کالبدی، اجتماعی و اقتصادی و … اشاره کرد، این مساله نیازمند شکل گیری رابطه ای میان مفهوم تاب آوری و مدیریت شهری است.
در واقع یکی از سطوح مدیریت شهری، مدیریت محیط زیست شهری است، مدیریتی که به رویکرد نوینی چون تاب آوری نیاز دارد، تغییرات زیست محیطی در حال حاضر شهری را می طلبد که بتواند در مقابل چنین مخاطراتی منعطف بوده و قابلیت زیست برای شهروندان و شهری پایدارتر را ایجاد کند، تبیین و شناخت مؤلفه های مؤثر و پیش برنده تاب آوری خواهد توانست راهگشای بسیاری از برنامه های مرتبط با مدیریت بحران و دفاع غیر عامل شهری باشد.
مفهوم تاب آوری بوم شناسانه شهر شامل بخش های مختلفی از جمله شکل شهر، نهادها و سازمان ها، دانش و آگاهی، ساختار طبیعی، عملکردها و فرایندهای بوم ساخت و عملکردهای اجتماعی و اقتصادی است. هرکدام از این بخش ها نیز مقوله هایی دارند که ارتباطاتی فی مابین آنها وجود دارد، در واقع نحوه ارتباط میان اجزای طبیعی و عملکردهای انسانی مهم ترین عامل تعیین کننده تاب آوری بوم شناسانه شهرها است، این مقوله ها از اهمیت دادن به شکل شهر و نقاط قابل توجه وحساس تا اهمیت آموزش های شهروندی را شامل می شود، انسان ها می بایست در شهرهای امروزی رابطه مناسبی با پیرامون خود داشته و برای پیشبرد اهداف شهر مورد توجه باشند.
پیش از این مفهوم تاب آوری شهری مورد توجه نبوده و اهمیت دادن به آن نوعی هزینه تراشی برای مدیریت شهری به حساب می آمد اما این روزها می توان گفت توجه به این مفهوم در واقع از هزینه های بسیاری می کاهد، شرایطی را در نظر بگیرید که شهر در معرض مخاطراتی چون سیل، زلزله یا مواردی از این دست قرار گرفته است، در چنین شرایطی خود بحران به عنوان هسته اصلی شکل گیری معضل در یک سو و ابعاد مختلف دیگری که پس از آن افراد را درگیر می کند در سوی دیگری قرار دارد؛ لذا با مدیریت صحیح و اهمیت دادن به مفهوم تاب آوری و شکل گیری نقشه های برای کنترل وضعیت های بحرانی می توان چنین مباحثی را در زمان لازم پیشگیری و مدیریت کرد، بنابراین پایداری شهری با تمرکز بر وضعیت فعلی اکوسیستم شهری خواهد توانست برای اتخاذ تصمیمات جهت حفظ و ارتقای کیفیت خدمات اکوسیستمی و بهبود وضعیت محیط زیست شهر به مدیران کمک شایانی کند.
لیلی رحمانی طوسی؛جامعه شناس

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن